विशु गुरुड,कास्की पोखरा – नेपालको पर्यटन राजधानी पोखरा हाल पर्यटन व्यवसायको गम्भीर संकटबाट गुज्रिरहेको छ। विदेशी र आन्तरिक पर्यटकहरूको कमीका कारण यहाँका अधिकांश होटल, रेस्टुरेन्ट, र अन्य पर्यटनसम्बन्धी व्यवसायहरू ठप्पजस्तै बनेका छन्। विशेषगरी, पोखराको प्रसिद्ध अन्नपूर्ण केबलकारलगायत अन्य प्रमुख पर्यटकीय आकर्षणहरूमा पर्यटकको संख्या न्यून हुनु गम्भीर समस्या भएको छ।

पर्यटक आगमनमा गिरावट-

पोखरामा पर्यटक आगमनको दर लगातार घटिरहेको देखिन्छ। यसअघिका वर्षहरूमा विदेशी पर्यटकहरूको चहलपहलले भरिभराउ हुने लेकसाइड क्षेत्र र आसपासका पर्यटकीय गन्तव्यहरू अहिले सुनसानजस्तै छन्। होटल व्यवसायीहरूको भनाइ अनुसार, पर्यटक आगमनमा आएको कमीको कारण कोभिड-१९ पछि भएको अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक संकट, नेपालमा भइरहेका राजनीतिक अस्थिरता, र भौतिक पूर्वाधारको कमजोरी हो।

विशेषगरी, यस मौसममा पर्यटकहरूको आगमन उच्च हुने अपेक्षा गरिए पनि पोखराका प्रमुख होटलहरूमा कोठा खाली छन्। “गत वर्ष यो समय सबै कोठा बुक भएका हुन्थे। तर, अहिले २० प्रतिशत बुकिङ पनि छैन,” पोखरास्थित एक ठूला होटलका व्यवस्थापकले गुनासो गरे।

अन्नपूर्ण केबलकारको अवस्था-

पोखरामा पर्यटकहरूलाई आकर्षण गर्न निर्माण गरिएको अन्नपूर्ण केबलकार पनि यतिबेला सुनसान छ। दैनिक हजारौँ पर्यटकले यात्रा गर्ने अपेक्षा गरिएको केबलकार अहिले दिनभरमा एक सयभन्दा कम यात्रुहरूले प्रयोग गरिरहेका छन्। “केबलकारको सञ्चालन खर्चसमेत निकाल्न कठिन भइरहेको छ,” केबलकार व्यवस्थापनले बताएको छ।

रेस्टुरेन्ट व्यवसायमा गिरावट-

होटल मात्र होइन, रेस्टुरेन्ट व्यवसायमा पनि पर्यटकको कमीका कारण नराम्ररी असर परेको छ। लेकसाइडका प्रख्यात रेस्टुरेन्टहरू, जहाँ पाहुनाहरूको भीड हुने गर्थ्यो, अहिले खालीजस्तै छन्। रेस्टुरेन्ट व्यवसायीहरू भन्छन्, “विदेशी मात्र होइन, आन्तरिक पर्यटकहरू पनि घटेका छन्। दैनिक खर्च धान्न मुस्किल छ।”

पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा अन्तर्राष्ट्रिय उडान ठप्प, पर्यटनमा गिरावट-

पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल सञ्चालनमा आए पनि हालसम्म अन्तर्राष्ट्रिय उडानहरू सुरु हुन सकेका छैनन्। यो कारणले गर्दा पोखराको पर्यटन व्यवसायमा गम्भीर असर परेको छ। विदेशी पर्यटकहरूको आगमन न्यून हुँदा होटल, रेस्टुरेन्ट, र अन्य पर्यटनसम्बन्धी व्यवसायहरू ठप्पजस्तै भएका छन्।व्यवसायीहरूले सरकारसँग तत्काल अन्तर्राष्ट्रिय उडान सञ्चालनको पहल गर्न माग गरेका छन्। पर्यटन प्रवर्द्धनका लागि प्रभावकारी कदम नचालिए पोखराको पर्यटन क्षेत्रमा दीर्घकालीन असर पर्ने व्यवसायीहरूको चेतावनी छ।

समस्याका कारणहरू-

पर्यटक आगमनमा आएको गिरावटका मुख्य कारणहरूमा:

1. अन्तर्राष्ट्रिय उडान सेवा महँगो हुनु: नेपाल आउने उडानहरूको महँगो भाडाले पर्यटकहरूलाई आकर्षित गर्न कठिनाइ भएको छ।

2. देशभित्रको भौतिक पूर्वाधारको अभाव: पोखराका कतिपय पर्यटकीय गन्तव्यमा जाने बाटाहरू खराब अवस्थामा छन्।

3. प्रचारप्रसारको कमी: अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पोखराको प्रचारप्रसार कमजोर रहेको पर्यटन विशेषज्ञहरूले बताएका छन्।

4. आन्तरिक पर्यटकको घट्दो रुचि: नेपालकै अन्य गन्तव्यहरूमा केन्द्रित आन्तरिक पर्यटकहरूको रुचिले पनि पोखरामा पर्यटन घटाएको छ।

5. पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा अन्तर्राष्ट्रिय उडान ठप्प

व्यवसायीहरूको माग-

होटल व्यवसायी, रेस्टुरेन्ट संचालक, र केबलकार व्यवस्थापन सबैले सरकारसँग तत्काल कदम चाल्न माग गरेका छन्। उनीहरूले पर्यटनको पुनः उत्थानका लागि:

• अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पोखराको प्रवर्द्धन गर्ने,

• पर्यटकीय गतिविधि बढाउन नयाँ कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने,

• विदेशी पर्यटकलाई आकर्षित गर्न सहुलियत नीतिहरू लागू गर्ने,

• भौतिक पूर्वाधारको विकासमा ध्यान दिने जस्ता सुझाव दिएका छन्।

समाधानका लागि सम्भावना-

पर्यटन व्यवसायीहरूले पोखरामा ठूलो सम्भावना रहेको र सरकार र निजी क्षेत्रले सहकार्य गरे समस्याको समाधान गर्न सकिने विश्वास व्यक्त गरेका छन्। अन्नपूर्ण केबलकारलाई थप आकर्षक बनाउने, सांस्कृतिक र साहसिक पर्यटन प्रवर्द्धन गर्ने, र लेकसाइडलाई नयाँ रूपमा प्रस्तुत गर्ने योजना निर्माण गरेर मात्रै पोखराको पर्यटन संकट हल गर्न सकिने उनीहरूको भनाइ छ।

निष्कर्ष-

पोखरा, जुन नेपालकै पर्यटकीय राजधानीका रूपमा चिनिन्छ, अहिले देखिएको पर्यटन संकटबाट गम्भीर रूपमा प्रभावित भएको छ। सरकार, निजी क्षेत्र, र स्थानीयवासीबीच सहकार्यको अभावले समस्या झनै जटिल भएको छ। पर्यटन पुनर्जीवित गर्न ठोस योजना र रणनीतिहरू तुरुन्त आवश्यक देखिन्छ। समयमै समाधान खोज्न नसकिए पोखराको पर्यटन व्यवसायमा दीर्घकालीन प्रभाव पर्ने निश्चित देखिन्छ।