अमेरिका/काठमाडौं, १० नोभेम्बर २०२६। विश्वप्रसिद्ध अमेरिकी प्रविधि कम्पनी NVIDIA का सह-संस्थापक तथा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (CEO) जेन्सेन हुआङ अहिले व्यक्तिगत प्रेम सम्बन्ध र सम्भावित चिनियाँ जासुसी प्रकरणका कारण अन्तर्राष्ट्रिय चर्चामा आएका छन्।

विश्वकै शक्तिशाली AI चिप निर्माता कम्पनी NVIDIA का प्रमुख हुआङले आफ्नी श्रीमतीसँग बेइमानी गरेको स्वीकार गर्दै कम्पनीका कर्मचारीहरूसमक्ष माफी मागेका छन्। तर उनको यही व्यक्तिगत सम्बन्ध अहिले अमेरिका र चीनबीचको प्रविधि तथा राष्ट्रिय सुरक्षा विवादसँग जोडिएको छ।

अमेरिकी सञ्चारमाध्यम The New York Times को अनुसन्धानात्मक रिपोर्टअनुसार हुआङको सम्बन्ध सिंगापुरस्थित प्रविधि कम्पनी Megaspeed International की पूर्व उच्च अधिकारी एलिस हुआङ (Alice Huang) सँग रहेको थियो। उनीहरू एउटै थरका भए पनि पारिवारिक सम्बन्ध भने होइन।

अमेरिकी गुप्तचर निकायहरूले एलिस हुआङ चीनको गुप्तचर निकायसँग सम्बन्धित रहेको र NVIDIA का प्रमुखबाट कम्पनीको रणनीति, अत्याधुनिक AI चिप प्रविधि तथा चीनमा चिप बिक्रीसम्बन्धी संवेदनशील सूचना संकलन गर्ने उद्देश्य राखेको आशंका गरेको रिपोर्टमा उल्लेख छ।

प्रेम सम्बन्धसँगै जासुसीको आशंका

अमेरिकी अधिकारीहरूको चासो एलिस हुआङको व्यक्तिगत सम्बन्धमा मात्र सीमित छैन। उनी आबद्ध रहेको Megaspeed कम्पनीमाथि पनि अमेरिकी निर्यात नियन्त्रण नियम उल्लङ्घन गर्दै प्रतिबन्धित वा नियन्त्रणमा रहेका NVIDIA का अत्याधुनिक AI चिप चिनियाँ ग्राहकहरूसम्म पुर्‍याउन सहयोग गरेको आशंकामा अनुसन्धान भइरहेको छ।

अमेरिकी न्याय मन्त्रालय (Department of Justice) को राष्ट्रिय सुरक्षा विभागले Megaspeed सम्बन्धी सम्भावित निर्यात नियन्त्रण उल्लङ्घनबारे अनुसन्धान गरिरहेको दुई कानुन कार्यान्वयन अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै CBS News ले जनाएको छ।

यसअघि पनि अमेरिकी अधिकारीहरूले Megaspeed मार्फत अत्याधुनिक AI चिप चीनसम्म पुगेको हुन सक्ने विषयमा चासो देखाएका थिए। तर अहिलेसम्म कम्पनीले गैरकानुनी रूपमा चिप पठाएको भन्ने अन्तिम सार्वजनिक कानुनी निष्कर्ष आएको छैन।

NVIDIA ले स्वतन्त्र अनुसन्धान सुरु गर्‍यो

घटना सार्वजनिक भएपछि NVIDIA को सञ्चालक समितिले कम्पनीका CEO जेन्सेन हुआङ विदेशी गुप्तचर गतिविधिको निशानामा परेका थिए कि थिएनन् भन्ने विषयमा स्वतन्त्र अनुसन्धान सुरु गरेको छ।

कम्पनीले अहिलेसम्म राष्ट्रिय सुरक्षासँग सम्बन्धित सूचना वा व्यापारिक गोप्य जानकारी चुहावट भएको विश्वास गर्ने कुनै आधार नरहेको जनाएको छ।

हुआङले पनि आफ्ना व्यक्तिगत गतिविधिका कारण परिवारलाई चोट पुगेको स्वीकार गर्दै माफी मागेका छन्।

चीनको कडा खण्डन

उता चीनको विदेश मन्त्रालयले भने चिनियाँ जासुसीसम्बन्धी आरोप अस्वीकार गरेको छ।

नोभेम्बर ९ मा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता गुओ जियाकुनले चीनमाथि लगाइएको जासुसीको आरोप पूर्ण रूपमा निराधार रहेको र चीनलाई बदनाम गर्ने प्रयास भएको प्रतिक्रिया दिएका छन्।

यसरी अमेरिकाले चिनियाँ गुप्तचर गतिविधिको आशंका गरिरहेको बेला चीनले भने आरोप अस्वीकार गरेको छ।

NVIDIA का लगानीकर्ताले पनि मुद्दा दायर

यस विवादले कम्पनीको सेयर बजारमा समेत प्रभाव पारेको छ। नोभेम्बर ९ मा NVIDIA को सेयर मूल्य ४ प्रतिशतभन्दा बढीले घटेको समाचार सार्वजनिक भएको छ।

त्यसैगरी लगानीकर्ताहरूले हुआङ र NVIDIA विरुद्ध कम्पनीसँग सम्बन्धित महत्त्वपूर्ण जानकारी सार्वजनिक नगरेको आरोप लगाउँदै अमेरिकाको क्यालिफोर्नियास्थित संघीय अदालतमा सामूहिक मुद्दा दायर गरेका छन्।

किन महत्त्वपूर्ण छ यो घटना ?

NVIDIA का अत्याधुनिक चिपहरू विश्वभर कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), सुपर कम्प्युटर र डाटा सेन्टर निर्माणमा प्रयोग हुन्छन्। अमेरिका र चीनबीच यस्ता प्रविधिको नियन्त्रण तथा निर्यातलाई लिएर लामो समयदेखि प्रतिस्पर्धा चलिरहेको छ।

त्यसैले विश्वकै प्रभावशाली प्रविधि कम्पनीका प्रमुखको व्यक्तिगत सम्बन्ध सम्भावित विदेशी गुप्तचर गतिविधिसँग जोडिएपछि यो विषय केवल प्रेम सम्बन्धको समाचारमा सीमित नरही अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षा, प्रविधिको गोपनीयता र अमेरिका–चीन सम्बन्धसँग जोडिएको संवेदनशील विषय बनेको छ।

यद्यपि, एलिस हुआङले वास्तवमै चीनका लागि जासुसी गरेको, जेन्सेन हुआङबाट गोप्य सूचना प्राप्त गरेको वा ती सूचना चीनलाई हस्तान्तरण गरेको विषय अझै स्वतन्त्र रूपमा प्रमाणित भइसकेको छैन। अनुसन्धान जारी छ।