काठमाडौं । नेपालमा हिन्दू राष्ट्र पुनर्स्थापनाको बहस पुनः चुलिएको छ। हिन्दू राष्ट्र स्थापनाका पक्षधरहरूको आवाज बढिरहेका बेला अमेरिकाको ‘यूएस कमिशन अन इन्टरनेशनल रिलिजियस फ्रिडम’ (यूएससीआईआरएफ) ले आफ्नो २०२५ वार्षिक प्रतिवेदनमा नेपालका धार्मिक गतिविधिहरूबारे चर्चा गरेको छ।

यस प्रतिवेदनमा नेपालमा हिन्दू राष्ट्रवादी भावनामा तीव्र वृद्धि भइरहेको उल्लेख गर्दै राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) को नेतृत्वमा भएको प्रदर्शनको चर्चा गरिएको छ। प्रतिवेदन अनुसार, अप्रिलमा काठमाडौंमा राप्रपाको आयोजनामा सयौं प्रदर्शनकारीहरू सडकमा उत्रिएका थिए, जसक्रममा प्रहरीसँग झडप समेत भएको थियो।

नेपालमा हिन्दू राष्ट्रको माग किन उठ्यो?

नेपाल २०६३ सालको परिवर्तनपछि धर्मनिरपेक्ष राष्ट्र घोषित भएको थियो। तर, पछिल्लो समय हिन्दू राष्ट्र पुनर्स्थापनाको माग फेरि चर्किंदै गएको छ।

• हिन्दू राजसंस्थाका समर्थक दल तथा समूहहरूले नेपाललाई पुनः हिन्दू राष्ट्र बनाउनुपर्ने माग गर्दै आएका छन्।

• राप्रपाले खुलेरै हिन्दू राष्ट्र र राजसंस्थाको पुनर्स्थापनाका पक्षमा वकालत गर्दै आन्दोलनहरू गरिरहेको छ।

• हिन्दू राष्ट्र पुनर्स्थापनाका लागि नागरिक तहबाट पनि समर्थन बढ्दै गएको देखिन्छ।

अमेरिकी प्रतिवेदनमा के उल्लेख छ ?

‘यूएससीआईआरएफ’ ले जारी गरेको प्रतिवेदनको पृष्ठ ७७ मा नेपालबारे उल्लेख गर्दै निम्न विषयहरूमा चर्चा गरिएको छ :

✅ नेपालमा हिन्दू राष्ट्रको समर्थन बढिरहेको

✅ हिन्दू राजतन्त्र पुनर्स्थापनाको माग गर्दै राप्रपाको नेतृत्वमा काठमाडौंमा व्यापक प्रदर्शन

✅ प्रदर्शनका क्रममा प्रहरी र प्रदर्शनकारीबीच झडप

नेपालमा धार्मिक स्वतन्त्रता संकटमा ?

प्रतिवेदनले नेपालमा ईसाइ समुदायको स्वतन्त्रताबारे चिन्ता व्यक्त गर्दै धार्मिक उत्पीडनका घटनाबारे समेत चर्चा गरेको छ।

➡️ ईसाइ समुदायमाथि दमन र गिरफ्तारी बढेको आरोप

➡️ पादरी केशव आचार्यलाई धर्म परिवर्तन गराएको अभियोगमा एक वर्षको जेल सजाय

➡️ चार जना ईसाइहरूलाई मार्च महिनामा २४ दिनसम्म हिरासतमा राखिएको

यूएससीआईआरएफको प्रतिवेदन अनुसार, धर्म परिवर्तन सम्बन्धी कानुनी कठोरताले नेपालमा धार्मिक अल्पसंख्यकमाथि असर गरिरहेको छ। नेपालले धर्म परिवर्तनलाई अवैधानिक ठान्दै आएको छ, जसले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको ध्यान खिचेको छ।

भारतका लागि गम्भीर आरोप : ‘रअ’ माथि प्रतिबन्धको सिफारिस

यूएससीआईआरएफले भारतबारे आफ्नो प्रतिवेदनमा गम्भीर विषय उठाएको छ।

🔴 भारतमा धार्मिक अल्पसंख्यकमाथि भेदभाव र हिंसा बढेको उल्लेख

🔴 भारतको गुप्तचर संस्था ‘रअ’ (RAW) माथि अमेरिकामा प्रतिबन्ध लगाउन सिफारिस

🔴 सन् २०२३ मा न्यूयोर्कमा एक अमेरिकी सिख कार्यकर्ताको हत्या प्रयासमा ‘रअ’ का अधिकारी संलग्न रहेको दाबी

भारतमा हिन्दू राष्ट्रवादी सरकारको शासन रहेको र धार्मिक अल्पसंख्यकमाथि निरन्तर दमन भइरहेको भन्दै प्रतिवेदनमा अमेरिकाले गम्भीर चासो व्यक्त गरेको छ।

नेपालको धार्मिक अवस्थालाई लिएर अन्तर्राष्ट्रिय चासो

नेपालमा हिन्दू राष्ट्रको माग फेरि तातेको बेला अमेरिकी प्रतिवेदनले यस विषयमा अन्तर्राष्ट्रिय ध्यान तानेको छ। हिन्दू राष्ट्रको समर्थन गर्ने पक्षहरू यसलाई एक सकारात्मक संकेतका रूपमा लिइरहेका छन् भने धार्मिक स्वतन्त्रता पक्षधरहरूले यसलाई बहुसांस्कृतिक विविधतामाथि चुनौतीका रूपमा हेरिरहेका छन्।

अमेरिकी संघीय आयोगले नेपालको धार्मिक स्वतन्त्रताको अवस्थालाई गहिराइमा अध्ययन गर्दै आएको छ। आगामी दिनमा नेपालले हिन्दू राष्ट्रको मागलाई कसरी सम्बोधन गर्ने भन्ने विषय बहसको केन्द्रमा रहने देखिन्छ।