२४ जुलाई २०२५, बैंकक/फ्नोम पेन्ह – थाइल्यान्ड र कम्बोडियाबीच पुरानो सीमा विवाद फेरि चर्कँदा दुई देशबीच ठूलो सैन्य तनाव उत्पन्न भएको छ। बिहीबार बिहान थाइल्यान्डले आफ्नो F-16 लडाकु विमानमार्फत कम्बोडियाको सैन्य चौकीमा हवाई आक्रमण गरेपछि स्थिति थप गम्भीर बनेको छ। कम्बोडियाले जवाफी कारबाही स्वरूप थाई भूभागमा तोपगोलाबारी र रकेट प्रहार गरेको बताइएको छ।

नागरिक मृतक संख्यामा वृद्धी

थाइल्यान्डको सुरिन प्रान्तमा कम्तीमा ११ जना नागरिकको मृत्यु, दर्जनौं घाइते भएका छन्। मृतकमध्ये एक ८ वर्षीय बालक पनि छन्। थाइल्याण्डको एक सैनिकको मृत्यु भएको पुष्टि गरिएको छ। कम्बोडियाले पनि आफ्ना सैनिक र सर्वसाधारणको क्षति भएको बताएको छ, यद्यपि पूर्ण तथ्यांक सार्वजनिक गरिएको छैन।

सिमा बन्द, कूटनीतिक सम्बन्ध कमजोर

थाइल्यान्डले आफ्नो सबै सीमा नाका बन्द गरेको छ र कम्बोडियाली नागरिकलाई प्रवेशमा प्रतिबन्ध लगाएको छ। पर्यटन, व्यापार र सामान्य यातायात पूर्णरूपमा प्रभावित भएको छ। कम्बोडियाले पनि थाई उत्पादनहरूमा आयात प्रतिबन्ध, विद्युत र संचार सामग्रीमा रोक लगाएको छ।

दुवै पक्षको दोषारोपण

थाइ अधिकारीले कम्बोडियालाई ‘प्रथम आक्रमणकारी’ भनेका छन्, भने कम्बोडियाले थाइल्यान्डले २००० को सिमा सम्झौता उल्लंघन गरेर सैन्य आक्रमण थालेको आरोप लगाएको छ। दुवै देशका नेताहरूले राष्ट्रवाद र सैन्य सम्मानका विषयलाई प्राथमिकतामा राख्दै कूटनीतिक समाधानको ढोका बन्दजस्तै बनाएका छन्।

अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रिया

ASEAN सदस्य राष्ट्रहरू र चीनले दुबै पक्षलाई संयम अपनाउन आह्वान गरेका छन्। मलेशियाली प्रधानमन्त्री अनवर इब्राहिमले “अब झगडा होइन, वार्ताको समय हो” भन्दै शान्तिपूर्ण समाधान खोज्न आग्रह गरेका छन्। कम्बोडियाले यो मुद्दालाई संयुक्त राष्ट्रसंघ (UN) र अन्तर्राष्ट्रिय अदालत (ICJ) सम्म लैजाने बताएको छ भने थाइल्यान्ड द्विपक्षीय वार्ताबाटै समाधान खोज्नुपर्ने अडानमा छ।

सैन्य तयारी उच्चस्तरमा

थाइ सेनाले सीमामा थप सैनिक, तोप र F-16 विमान तैनाथ गरेको छ। करिब ४०,००० भन्दा बढी नागरिकलाई सुरक्षित स्थानमा सारिएको छ। कम्बोडियाले पनि आफ्ना सीमा सुरक्षाबललाई तयार अवस्थामा राखेको बताएको छ।

सन् २०२५ को यो सिमा विवाद पछिल्लो दशकको सबैभन्दा खतरनाक झडप मध्ये एक बनेको छ। यदि दुवै पक्षले तत्काल संयमता नअपनाए, यो द्वन्द्व अन्तर्राष्ट्रिय संकटमा रूपान्तरण हुने खतरा बढ्दै गएको छ। अहिलेको आवश्यकता भनेको राजनीतिक इच्छा, कूटनीतिक पहल, र मानव ज्यानको रक्षा गर्नतर्फ केन्द्रित हुनु हो।