काठमाडौं – असोज १ गतेदेखि नेपाल सरकारले देशभर “Embossed नम्बर प्लेट” अनिवार्य गर्ने तयारी गरेको छ। तर, यसको लागू प्रक्रिया अघि बढ्दै जाँदा अहिले यसको भाषा र स्वरूपसम्बन्धी विवाद चर्किएको छ। नम्बर प्लेट देवनागरी (नेपाली) भाषामा हुनुपर्छ कि अंग्रेजी (English) अक्षरमै रहनुपर्छ भन्ने बहस राजनीतिक, सामाजिक र सांस्कृतिक क्षेत्रमा समेत चर्चाको विषय बनेको छ।

देवनागरी बनाम अंग्रेजी — विवादको मूल

कानूनतः नेपाल सरकारले सडक विभागमार्फत Embossed नम्बर प्लेट लागू गर्ने तयारी गरेको हो। हालका नम्बर प्लेट अंग्रेजीमा छन्। तर, धेरै नागरिक र विज्ञहरूले नेपालमा आधिकारिक भाषा नेपाली भएकाले नयाँ नम्बर प्लेट पनि देवनागरीमै हुनुपर्ने तर्क गरेका छन्।

• समर्थकहरूको भनाइमा, देवनागरी प्रयोगले राष्ट्रिय पहिचान बलियो हुन्छ, भाषा र संस्कृतिलाई सम्मान मिल्छ।
• तर, विपक्षीहरूको तर्क छ कि अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुसार अंग्रेजी अक्षरले सुविधा हुन्छ, सीमा पार गर्ने सवारी, प्राविधिक प्रणाली र डिजिटल स्क्यानिङमा सहज हुन्छ।

व्यवसायी र कलाकारको चासो

नम्बर प्लेट रंग्याउने पुराना Painter हरूले चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। उनीहरूको भनाइमा Embossed नम्बर प्लेटले उनीहरूको परम्परागत व्यवसायमा ठूलो धक्का पुर्‍याउनेछ।

• “हामीले दशकौँदेखि नम्बर प्लेट लेख्दै आयौं। अब यो प्रणालीले हाम्रो रोजगारी खोस्ने खतरा छ,” एक पुरानो Painter ले भने।
• यसलाई कलाको स्वरूपमै संरक्षण गर्ने व्यवस्था हुनुपर्ने उनीहरूको माग छ।

खर्च र झमेला — जनतामा असन्तोष

नयाँ नम्बर प्लेट जडान गर्न सामान्य सवारीधनीलाई ३,०००–४,००० रुपैयाँसम्म खर्च लाग्ने अनुमान गरिएको छ।

• कतिपय नागरिकले यसलाई अतिरिक्त आर्थिक भार भनेका छन्।
• लाइसेन्स छाप्ने प्रक्रियामै महिनौँ कुर्नुपर्ने अवस्थामा फेरि नम्बर प्लेट जडानका लागि नयाँ झमेला थपिएको भन्दै असन्तुष्टि बढेको छ।

प्राविधिक पक्ष

सरकारले भने Embossed नम्बर प्लेटले सुरक्षात्मक र प्राविधिक फाइदा दिने बताएको छ।

• यसलाई डिजिटल स्क्यानरले सजिलै चिन्न सक्ने भएकाले अपराध नियन्त्रणमा सहयोग पुग्ने दाबी गरिएको छ।
• नक्कली नम्बर प्लेट र चोरीका घटनामा नियन्त्रण हुने सरकारको विश्वास छ।

नागरिकको धारणा

सोसल मिडिया र सार्वजनिक बहसमा दुई धारणा देखिन्छन्:

1. राष्ट्रिय पहिचान पक्षधर – “नम्बर प्लेट नेपालीमै हुनुपर्छ। नेपालमा नेपाली भाषा प्रयोग नगर्ने हो भने कहिले गर्ने?”
2. व्यावहारिक पक्षधर – “अन्तर्राष्ट्रिय मानकअनुसार अंग्रेजीमै रहन दिनुपर्छ। यसले डिजिटल सिस्टम, ट्राफिक व्यवस्थापन र अन्तरदेशीय यातायातमा सुविधा दिन्छ।”

Embossed नम्बर प्लेट प्रणाली नेपालमा लागू हुनु आधुनिकिकरणतर्फको कदम मानिन्छ। तर, यसको भाषा (देवनागरी कि अंग्रेजी), खर्च र सामाजिक प्रभावसम्बन्धी बहस अझै टुंगोमा पुगेको छैन।

यस विषयमा सरकार, प्राविधिक निकाय, नागरिक, र व्यवसायीबीच सहमति जुटाउन नसकिए विवाद अझ चर्कन सक्छ।

News by – Vishu Gurung ( Member Federation of Nepali Journalists Lalitpur)