काठमाडौं, असार ८ — अमेरिकाले इरानका तीनवटा प्रमुख परमाणु केन्द्रहरूमा गरेको हवाई आक्रमणले फेरि एकपटक मध्यपूर्वमा तनावको ज्वालालाई सल्काएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको निर्देशनमा गरिएको यस आक्रमणले इरानको आणविक कार्यक्रममाथि सैन्य दबाबको रणनीति प्रयोग गरिँदैछ भन्ने स्पष्ट सन्देश दिएको छ।

ट्रम्पले आक्रमण फोर्दो, नतांज र इस्फहानका केन्द्रहरूमा गरिएको जानकारी दिए। यी तीन स्थानहरू इरानको आणविक कार्यक्रमका दृष्टिले अत्यन्तै संवेदनशील मानिन्छन्। नतांज र फोर्दोमा यूरेनियम समृद्धिकरणको काम हुँदै आएको छ भने इस्फहानमा आणविक इन्धन उत्पादनसँग सम्बन्धित संरचना छन्।

इरानी प्रतिक्रिया र क्षेत्रीय अस्थिरता

इरानी अधिकारीहरूले आक्रमणको पुष्टि गर्दै धेरै विस्फोटको आवाज सुनिएको उल्लेख गरेका छन्। इस्फहानका सुरक्षा उपगभर्नर अकबर सालेहीले आक्रमण इस्फहान र नतांज नजिकै भएको स्वीकार गरेका छन्।

यो आक्रमण केवल दुई देशबीचको द्वन्द्व मात्र होइन, यसले समग्र क्षेत्रीय राजनीतिलाई प्रभाव पार्न सक्ने संकेत दिएको छ। इरानले यदि प्रतिउत्तरमा आक्रमण गर्छ भने सऊदी अरब, इजरायल, खाडी मुलुकहरू र अमेरिकी सैनिक अड्डाहरू निशानामा पर्न सक्ने सम्भावना बढ्छ। यसले इरान–अमेरिका द्वन्द्वलाई एक ठूला युद्धमा परिणत गर्ने जोखिम ल्याएको छ।

भूराजनीतिक सन्दर्भमा आक्रमण

विश्लेषकहरूका अनुसार, अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले आगामी निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा ‘राष्ट्रवादी र दृढ नेतृत्व’को छवि बनाउन यो कदम चाल्न सक्ने सम्भावना छ। अर्कोतर्फ, इरानको आणविक कार्यक्रमलाई रोकिन नसकेको अमेरिकी चासो पनि लामो समयदेखि रहँदै आएको छ।

यसबाहेक, इजरायल–इरान सम्बन्धमा पछिल्ला महिनामा चर्किंदै गएको तनाव र यमन, लेबनान, सिरिया लगायतका क्षेत्रमा इरान समर्थित समूहहरूको प्रभाव विस्तारले पनि अमेरिकी नीति निर्मातालाई आक्रमणको निर्णयमा प्रेरित गरेको देखिन्छ।

अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको चासो

संयुक्त राष्ट्रसंघ, युरोपेली संघ तथा चिन र रुस जस्ता शक्तिशाली राष्ट्रहरूले यस अवस्थाप्रति गहिरो चासो व्यक्त गरेका छन्। संयम र वार्तामार्फत समस्याको समाधान खोज्नुपर्ने अन्तर्राष्ट्रिय आग्रहका बीच आएको यो आक्रमणले कूटनीतिक विकल्प झनै जटिल बनाएको छ।

इरानमाथिको अमेरिकी हवाई आक्रमण केवल तत्कालीन सुरक्षा मुद्दा होइन, यो मध्यपूर्वको स्थायित्व, विश्व तेल बजार, र अन्तर्राष्ट्रिय शक्ति सन्तुलनका लागि दीर्घकालीन असर पार्न सक्ने घटना हो। अब ध्यान केन्द्रित गर्नुपर्ने विषय यो हो कि — के यो सशस्त्र द्वन्द्वमा रूपान्तर हुन्छ, वा कूटनीतिक पहल अझै बाँकी छ?