३० अक्टोबर, २०२६ भुटानको गासा जिल्लास्थित लेम्थाङमा हिमताल फुटेर आएको बाढीले हिमाली क्षेत्रदेखि भारतीय समथर भूभागसम्म त्रास फैलाएको छ। मो छु नदी हुँदै सांकोश नदीतर्फ बगिरहेको पानीको जोखिम देखेर पश्चिम बंगाल प्रशासनले उत्तर बंगालमा उच्च सतर्कता जारी गरेको छ। हालसम्म १०,००० भन्दा बढी मानिसलाई सुरक्षित स्थान र आश्रयस्थलमा सारिएको छ।

भुटानमा के भयो?

भुटानको सरकारी सञ्चारमाध्यम BBS का अनुसार, रातिमा आएको बाढीले गासा चाचु तातोपानी क्षेत्रका पूर्वाधार बगाएको छ। दुईवटा बेली पुल बगेको आशङ्का गरिएको छ। हालसम्म कुनै मानवीय क्षति भएको खबर छैन, तर अँध्यारो र पानीको तीव्र बहावका कारण क्षतिको पूर्ण लेखाजोखा गर्न सकिएको छैन। दैनिक कुएन्सेलका अनुसार, लाया गाउँतर्फ जाने सडकको केही भाग बगेपछि बाटो अनिश्चितकालका लागि बन्द गरिएको छ। पानी आइपुग्नुअघि नै तातोपानी क्षेत्र खाली गराइएको थियो।

भारतमा तयारी

दार्जिलिङका सांसद राजु बिष्टले X मा सांकोश नदी र त्यसका सहायक नदी किनारका बासिन्दालाई तुरुन्तै सुरक्षित स्थानमा सर्न आग्रह गरे। दार्जिलिङ पहाड, तराई र डुअर्सका बासिन्दालाई पनि सतर्क रहन भनिएको छ।

राज्यमन्त्री निशीथ प्रामाणिकका अनुसार, पानी ५–६ घण्टाभित्र समथर भेगमा पुग्ने अनुमान छ। राज्य विपद् व्यवस्थापन टोली सक्रिय गरिएको छ र NDRF लाई खबर गरिएको छ।

अलिपुरद्वारका प्रहरी अधीक्षक अमित कुमार शाहले स्थिति नियन्त्रणमा रहेकाले आत्तिनु नपर्ने अपील गरे। उनका अनुसार:

– ४,००० देखि ५,००० मानिस विद्यालय भवनमा बनाइएका राहत शिविरमा सारिएका छन्

– ६,००० भन्दा बढी मानिस सुरक्षित क्षेत्रमा स्थानान्तरण गरिएका छन्

– शिविरमा सुक्खा खाना, खानेपानी र सरसफाइको व्यवस्था गरिएको छ

– SDRF क्षेत्रमा खटिएको छ भने NDRF र नागरिक सुरक्षा टोली तयार अवस्थामा छन्

पछिल्लो जानकारीअनुसार पानीको बहाव केही घटे पनि सांकोश नदी प्रणालीमा रातो सतर्कता कायमै छ। नदीमा मरेका माछा, ठूला काठका टुक्रा र कंक्रिटका भग्नावशेष बगेर आउन सक्ने चेतावनी पनि दिइएको छ।

GLOF भनेको के हो?

हिमतालको पानी थुनेर राखेको प्राकृतिक बाँध भत्कँदा वा फुट्दा ठूलो परिमाणमा पानी अचानक तल्लो भेगतर्फ बग्ने घटनालाई हिमताल विस्फोटन बाढी (GLOF) भनिन्छ। यस्ता बाढीले हिमाली क्षेत्रमा सडक, पुल र बस्तीमा ठूलो क्षति पुर्‍याउँछन्। गासा जिल्लाको वाकिला पहाडमुनि रहेको सिन्टाफु ताल भुटानका १७ उच्च जोखिमयुक्त हिमतालमध्ये एक मानिन्छ।